Osmanlı sadrazamları listesi

Osmanlı sadrazamları listesi

Sadrazam (Osmanlıca: صدر اعظم, romanize: Ṣadr-i Âʿẓam) ya da vezîr-i âzam (Osmanlıca: وزیر اعظم, romanize: Vezîr-i Âʿẓam‎), Osmanlı İmparatorluğu'nda padişah adına devlet işlerini yöneten, bugünkü başbakanlık makamına denk gelen en yüksek derecedeki devlet adamı. Sadrazamlık yapmış kişilerin isimleri Osmanlı tarihi dönemlerine göre şu listelerde bulunmaktadır:

(1299-1453): Kuruluş dönemi Osmanlı sadrazamları listesi
(1453-1579): Yükseliş dönemi Osmanlı sadrazamları listesi
(1579-1699): Duraklama dönemi Osmanlı sadrazamları listesi
(1699-1773): Gerileme dönemi Osmanlı sadrazamları listesi
(1773-1922): Dağılma dönemi Osmanlı sadrazamları listesi

Osmanlı sadrazam nişanı

Osmanlı İmparatorluğu'nda Kuruluş dönemi 11, Yükseliş dönemi 34, Duraklama Dönemi 82, Gerileme dönemi 48 ve Çöküş dönemi 117 olmak üzere toplam 292 sadrazam ataması yapıldı. Birden fazla aynı göreve gelen sadrazamlar sayılmazsa, toplamda 218 farklı isim Osmanlı Sadrazamı olarak görev yaptı. 

Osmanlı İmparatorluğu 623 sene hüküm sürdü. 36 padişah görev yapmış bazıları birden fazla sürelerle görev yaptığında toplamda 39 defa padişahlık cülusu ve toplam 292 defa sadrazam ataması yapıldı. En uzun süre sadrazamlık görevini 1364-1387 yılları arasında toplam 22 yıl süreyle Çandarlı Kara Halil Hayrettin Paşa yapmıştır. 

En kısa süre sadrazamlık görevini 5 Mart 1656 tarihinde 4 saat süreyle Zurnazen Mustafa Paşa yapmıştır. En fazla sadrazam atamasını 18 sadrazamla IV. Mehmed yaptı. En az sadrazam ataması 1 sadrazamla I. Bayezid'dir. En fazla sadrazamlık görevine 9 kez atanan Mehmed Said Paşa'dır.

Osmanlıların ilk devirlerinde divanda ulema sınıfından gelme yalnız bir vezir vardı. Daha sonra vezir sayısı artınca birinci vezire vezir-i azam denildi. I. Murad devrinde Çandarlı Ali Paşa vezirken Kara Timurtaş Paşa'ya da vezirlik verilince Ali Paşa'ya birinci vezir yani vezir-i azam denilmişti. 

Sadrazamların listesi

Sadrazam Geldiği tarih Gittiği tarih Görev süresi Dönem padişahı Kaynak
1299-1453 Kuruluş dönemi Sadrazamları
1 Alâüddin Paşa 1320 1324 3-4 yıl I. Osman [2][3][4][5][not 1]
1324 1331 6-7 yıl

Orhan Gazi
2 Nizamüddin Ahmed Paşa 1331 1348 16-17 yıl [6][3]
3 Hacı Paşa 1348 1360 11-12 yıl [6][7]
4 Sinanüddin Fakih Yusuf Paşa 1360 Mart 1362 1-2 yıl [6]
Mart 1362 1364 1-2 yıl I. Murad [7]
5 Çandarlı Kara Halil Hayreddin Paşa 1368 1387 18-19 yıl [6][8][9][not 2]
6 Çandarlı Ali Paşa 1387 Haziran 1389 1-2 yıl [10]
16 Haziran 1389 20 Temmuz 1402 13 yıl, 34 gün I. Bayezid [8]
20 Temmuz 1402 1406 3-4 yıl Süleyman Çelebi [11]
7 Osmancıklı İmamzâde Halil Paşa 18 Aralık 1406 1413 6-7 yıl I. Mehmed [10]
8 Bayezid Paşa 1413 26 Mayıs 1421 7-8 yıl [10]
26 Mayıs 1421 1421 0 yıl

II. Murad [12]
9 Çandarlı (1.) İbrahim Paşa 1421 1429 7-8 yıl [10][12]
10 Koca Mehmed Nizamüddin Paşa 1429 1438 8-9 yıl [10]
11 Çandarlı Halil Paşa 1438 Ağustos 1444 5-6 yıl [10]
Ağustos 1444 Eylül 1446 1-2 yıl Fâtih Sultan Mehmed [13]
Eylül 1446 3 Şubat 1451 4-5 yıl II. Murad
3 Şubat 1451 1453 1-2 yıl Fâtih Sultan Mehmed