Kâtip Çelebi'nin Teşhisi
Girit savaşının masrafları hazineyi tüketirken, İstanbul'un maliye yönetimi duruma çare bulmakta güçlük çekiyordu.
Bu sıralarda hazîne görevlisi sıfatıyla maliye kâtiplerinin olağanüstü toplantılarına katılan ve devletin sıkıntılarına yakından şahit olan Kâtip Çelebi, Osmanlı devletinin halini inceleyen bir risale yazdı.
Yukarıda belirttiğimiz gibi daha 16. yüzyılın sonlarından beri Hasan el-Kafİ ve Koçu Bey gibi nice yazar güçlükleri dile getirip çıkar yol göstermeye çabalamışlardı.
Kâtip Çelebi'nin 1653'de yazdığı «Düstur ül-Amel fi-lslah ıl-Halel», yani «Bozuklukların Düzeltilmesi İçin Rehber» adlı risalesi, durumu, önceki yazarlardan daha geniş bir açıdan ele alıyor, Osmanlı siyasal düşüncesinde geçerli devlet görüşüne göre inceliyordu.
Kâtip Çelebi'ye göre, hazine darlığı için acil çare aramak boş yere çaba harcamaktı. Devletin ve toplumun genel niteliği bilinmeden, sorunların kökenine inilmeden geçici çare aramak fayda vermeyecekti.
Bu yılın hazine açığı kapatılsa bile, köklü sorunlara çözüm bulunmadıkça darlık ertesi yıl tekrar çıkacaktı ortaya. Bu nedenle Kâtip Çelebi hazine uzmanı kisvesini bırakıp âlim hüviyetiyle eğiliyordu sorunlara.
Yorumlar
Yorum Gönder